آموزش

علت سفت شدن فرمان خودرو

سفت شدن فرمان می تواند از یک ایراد ساده مانند کم بودن باد لاستیک تا خرابی پمپ هیدرولیک، جعبه فرمان یا قطعات تعلیق ناشی شود. اگر فرمان ناگهان سنگین شده است، ادامه رانندگی بدون بررسی خطرناک است؛ زیرا مشکل ممکن است توانایی تغییر مسیر سریع را کاهش دهد. نخست باید مشخص شود خودرو فرمان هیدرولیک، برقی یا مکانیکی دارد و سنگینی در چه شرایطی رخ می دهد. تفاوت میان سفتی در حالت توقف، حرکت، پیچیدن به یک سمت یا پس از گرم شدن موتور، مسیر عیب یابی را روشن می کند و از تعویض بی دلیل قطعات جلوگیری خواهد کرد.

کم بودن باد لاستیک ها

پایین بودن فشار باد سطح تماس لاستیک با زمین را افزایش می دهد و چرخاندن فرمان به ویژه در سرعت کم سخت تر می شود. اختلاف فشار میان دو چرخ جلو نیز می تواند فرمان را سنگین و خودرو را متمایل به یک سمت کند. فشار باید در حالت سرد و مطابق برچسب سازنده تنظیم شود، نه براساس عدد بیشینه روی دیواره لاستیک. سایز نامناسب، پهنای بیش از حد و فرسودگی غیرعادی لاستیک هم نیروی لازم برای فرمان دادن را تغییر می دهد. قبل از مراجعه به تعمیرگاه، فشار هر چهار چرخ و وضعیت ظاهری آن ها را کنترل کنید.

کاهش روغن هیدرولیک فرمان

در سامانه هیدرولیک، کم شدن سطح روغن باعث ورود هوا، صدای زوزه و کاهش کمک فرمان می شود. سطح مخزن را روی سطح صاف و طبق راهنمای خودرو بررسی کنید؛ بعضی خودروها معیار سرد و گرم جداگانه دارند. کم شدن روغن طبیعی نیست و معمولا نشتی از شیلنگ، بست، پمپ یا جعبه فرمان وجود دارد. اضافه کردن روغن بدون یافتن محل نشتی فقط مشکل را موقت پنهان می کند. نوع روغن نیز باید دقیقا با استاندارد سازنده سازگار باشد؛ ترکیب مواد ناسازگار می تواند به آب بندی ها آسیب بزند.

بررسی سطح روغن هیدرولیک فرمان خودرو
کاهش سطح روغن معمولا نشانه نشتی در سامانه هیدرولیک فرمان است.

هوا گرفتن مدار هیدرولیک

پس از نشتی، تعویض شیلنگ یا سرویس پمپ ممکن است هوا داخل مدار بماند. روغن کف آلود، صدای پمپ و تغییر ناپایدار نیروی فرمان از نشانه ها هستند. هواگیری باید با روش مناسب همان خودرو انجام شود، زیرا چرخاندن مداوم فرمان تا انتهای مسیر می تواند فشار و حرارت زیادی ایجاد کند. اگر پس از هواگیری دوباره حباب تشکیل می شود، مسیر مکش پمپ یا اتصال شیلنگ ها احتمال نشتی هوا دارد. سطح روغن در پایان کار و پس از چند بار استفاده باید دوباره بررسی شود.

خرابی یا ضعف پمپ هیدرولیک

پمپ فشار لازم برای کمک به چرخش فرمان را تولید می کند. فرسودگی داخلی، کمبود روغن، آلودگی یا خرابی بلبرینگ می تواند توان آن را کم کند. معمولا فرمان در دور آرام سنگین تر می شود و با افزایش دور موتور کمی سبک می گردد. صدای زوزه نیز ممکن است وجود داشته باشد. فشار پمپ باید با ابزار اندازه گیری و طبق مشخصات سازنده سنجیده شود؛ تعویض براساس صدا به تنهایی درست نیست، زیرا تسمه شل، هوای مدار و روغن نامناسب نشانه مشابه ایجاد می کنند.

شل شدن یا پارگی تسمه پمپ

در بسیاری از خودروها پمپ هیدرولیک با تسمه موتور می چرخد. شل بودن تسمه باعث لغزش، صدای جیرجیر و کاهش فشار پمپ می شود. ترک، براق شدن سطح، آلودگی روغنی و ساییدگی لبه ها نیاز به بررسی دارند. در بعضی طراحی ها همان تسمه دینام یا تجهیزات دیگر را نیز حرکت می دهد و پارگی آن می تواند همزمان چراغ باتری یا افزایش دمای موتور ایجاد کند. کشش بیش از حد نیز به بلبرینگ ها آسیب می زند، بنابراین تنظیم باید مطابق روش سازنده انجام شود.

نشتی شیلنگ فشار و برگشت

شیلنگ فشار بالا باید فشار زیادی را تحمل کند و با گذشت زمان ممکن است از محل پرس یا اتصال نشتی پیدا کند. شیلنگ برگشت نیز می تواند خشک و ترک خورده شود. لکه روغن زیر خودرو، خیس شدن اطراف پمپ یا جعبه فرمان و کاهش سطح مخزن نشانه مهم هستند. تمیز کردن محل و مشاهده دوباره به یافتن نقطه شروع نشتی کمک می کند. بستن بیش از حد اتصال یا استفاده از شیلنگ نامناسب خطرناک است. قطعه جایگزین باید برای فشار و دمای همان سامانه طراحی شده باشد.

خرابی جعبه فرمان

فرسودگی بوش ها، آب بندی ها یا دنده های داخلی جعبه فرمان می تواند باعث سفتی، لقی، گیرکردن موضعی یا نشتی شود. اگر فرمان در بخش خاصی از مسیر چرخش سنگین و سپس سبک می شود، جعبه فرمان و مفصل های ستون باید بررسی شوند. تعمیر این قطعه به اندازه گیری و تنظیم دقیق نیاز دارد. سفت کردن پیچ تنظیم برای حذف لقی بدون رعایت مشخصات ممکن است فرمان را گیر بیندازد و بازگشت آن پس از پیچ را مختل کند. تعمیر یا تعویض باید توسط متخصص انجام شود.

بررسی پمپ و جعبه فرمان هیدرولیک خودرو
پمپ، شیلنگ ها و جعبه فرمان باید به صورت یک مجموعه بررسی شوند.

گیرکردن چهارشاخ و ستون فرمان

مفصل های میان فرمان و جعبه فرمان ممکن است بر اثر خوردگی، نفوذ آب یا فرسودگی خشک و سفت شوند. در این حالت سنگینی می تواند پله ای باشد و هنگام چرخاندن احساس گیر ایجاد کند. صدا از زیر داشبورد یا محفظه موتور نیز ممکن است شنیده شود. روان کاری فقط در قطعاتی مجاز است که سازنده پیش بینی کرده؛ بعضی مفصل ها بسته هستند و در صورت خرابی باید تعویض شوند. ستون فرمان، قفل فرمان و قاب های اطراف نیز نباید با حرکت تماس داشته باشند.

خرابی سیبک و قطعات تعلیق

سیبک فرمان، سیبک طبق، بلبرینگ سرکمک و بوش ها در چرخش چرخ ها نقش دارند. خشکی یا گیرکردن هرکدام نیروی فرمان را افزایش می دهد و ممکن است با صدا یا کشیده شدن خودرو همراه باشد. بازدید روی جک باید با رعایت ایمنی و بررسی لقی انجام شود. پارگی گردگیر باعث خروج گریس و ورود گرد و خاک می شود. اگر فرمان همراه با لرزش است، مقاله علت لرزش خودرو به تفکیک ایرادهای چرخ، تعلیق و موتور کمک می کند.

تنظیم نبودن زوایای چرخ

زاویه های نامناسب چرخ ها پس از ضربه، تعویض قطعات یا نشست تعلیق می توانند فرمان را سنگین و بازگشت آن را ضعیف کنند. ساییدگی یک طرفه لاستیک و کشیدن خودرو از نشانه های همراه هستند. تنظیم زوایا باید پس از اطمینان از سلامت قطعات انجام شود؛ دستگاه نمی تواند لقی سیبک یا بوش خراب را جبران کند. ارتفاع خودرو و فشار باد نیز باید درست باشد. برگه اندازه گیری قبل و بعد از تنظیم اطلاعات مفیدی درباره علت تغییر ارائه می دهد.

فرمان برقی و تفاوت آن با هیدرولیک

خودروهای دارای فرمان برقی مخزن روغن و پمپ هیدرولیک ندارند. سنگینی ناگهانی در این خودروها می تواند از افت ولتاژ باتری، خرابی دینام، فیوز، سیم کشی، حسگر گشتاور یا موتور کمکی باشد. چراغ هشدار فرمان روی صفحه کیلومتر اهمیت دارد و کد خطا باید با دستگاه مناسب خوانده شود. تعویض باتری یا قطعه بدون آزمایش ولتاژ و داده های حسگر منطقی نیست. پس از بعضی تعمیرات، کالیبراسیون زاویه فرمان یا حسگر گشتاور لازم می شود.

سفتی فرمان فقط هنگام سرد بودن

روغن نامناسب یا کهنه در هوای سرد غلیظ تر می شود و عملکرد پمپ را ضعیف می کند. تسمه فرسوده نیز ممکن است در شروع کار بلغزد. اگر پس از چند دقیقه فرمان طبیعی می شود، نوع روغن، سطح آن و وضعیت تسمه باید کنترل شود. استفاده از روغن رقیق تر بدون تایید سازنده راه حل مناسبی نیست. در فرمان برقی نیز باتری ضعیف در هوای سرد می تواند ولتاژ لازم برای موتور کمکی را تامین نکند. آزمایش در همان شرایطی که عیب رخ می دهد نتیجه دقیق تری می دهد.

سنگینی فرمان در یک جهت

اگر فرمان فقط به چپ یا راست سنگین است، احتمال گیر مکانیکی، مشکل جعبه فرمان، شیر کنترل یا قطعات تعلیق یک سمت بیشتر می شود. اختلاف باد و آسیب لاستیک نیز باید حذف شود. خودرو را روی جک ایمن قرار داده و حرکت هر چرخ و مفصل بررسی می کنند تا محل مقاومت مشخص شود. ادامه رانندگی با گیر یک طرفه خطرناک است، زیرا رفتار خودرو در مانور اضطراری قابل پیش بینی نخواهد بود. تنظیم ساده فرمان معمولا این نوع ایراد را برطرف نمی کند.

صدای زوزه هنگام چرخاندن فرمان

زوزه در انتهای مسیر چرخش می تواند از بالا رفتن فشار سامانه باشد، اما صدای شدید یا دائمی طبیعی نیست. نگه داشتن فرمان در انتهای مسیر فشار زیادی به پمپ وارد می کند و باید از آن پرهیز شود. کمبود روغن، هوا، تسمه لغزنده یا پمپ فرسوده علل رایج هستند. رنگ و بوی روغن نیز مهم است؛ روغن تیره یا سوخته می تواند نشانه حرارت و آلودگی باشد. تعویض روغن باید همراه با یافتن علت آلودگی و استفاده از روش شست وشوی مناسب انجام شود.

روش بررسی اولیه در خانه

ابتدا فشار لاستیک ها، وجود جسم خارجی و آسیب چرخ را کنترل کنید. سپس در موتور سرد سطح روغن فرمان و اطراف مخزن و شیلنگ ها را ببینید. زیر خودرو را برای لکه بررسی کنید و به صدای تسمه یا پمپ گوش دهید. فرمان را با موتور خاموش و روشن مقایسه کنید؛ تفاوت زیاد نشان می دهد کمک سامانه در حال کار است، اما این آزمایش تشخیص کامل نیست. از قرار دادن دست نزدیک تسمه و قطعات متحرک موتور روشن خودداری کنید.

چه زمانی رانندگی را متوقف کنیم

اگر فرمان ناگهان بسیار سنگین شده، گیر می کند، همراه با صدای فلزی است یا چراغ هشدار و نشتی شدید دیده می شود، در محل امن توقف کنید. رانندگی در سرعت بالا یا ترافیک با کنترل ناقص فرمان خطر جدی دارد. اگر تسمه مشترک پاره شده باشد، ممکن است شارژ باتری یا خنک کاری موتور نیز از کار افتاده باشد. حمل خودرو تا تعمیرگاه ایمن تر از ادامه مسیر است. سنگینی خفیف و تدریجی نیز نباید تا خرابی کامل نادیده گرفته شود.

هزینه تعمیر به چه چیزی بستگی دارد

هزینه می تواند از تنظیم باد یا تعویض تسمه تا تعمیر پمپ، شیلنگ و جعبه فرمان متفاوت باشد. نوع سامانه، دسترسی قطعات و نیاز به تنظیم زوایا در مبلغ اثر دارد. پیش از تعویض قطعات گران، نتیجه آزمایش فشار پمپ، بازدید نشتی و بررسی مکانیکی را بخواهید. برنامه منظم سرویس دوره ای خودرو کمک می کند روغن، تسمه و قطعات تعلیق پیش از خرابی جدی کنترل شوند. فاکتور قطعات و نوع روغن مصرفی را نگه دارید.

جمع بندی

کمبود روغن، هوا گرفتن مدار، خرابی پمپ یا تسمه، نشتی شیلنگ، ایراد جعبه فرمان و گیر قطعات تعلیق از علت های مهم سفت شدن فرمان هستند. در خودروهای برقی باید باتری، دینام، حسگر و موتور کمکی نیز بررسی شوند. عیب یابی از لاستیک و بازدید ساده آغاز می شود و سپس به سنجش فشار و کنترل قطعات می رسد. هر سنگینی ناگهانی یا گیرکردن فرمان را جدی بگیرید و تا مشخص شدن علت از رانندگی پرخطر خودداری کنید.

تیم تحریریه تودی کار

تیم تحریریه تودی کار با تمرکز بر آموزش نگهداری خودرو، راهنمای خرید، مقایسه فنی و تحلیل بازار فعالیت می کند. مطالب این تیم با بررسی منابع معتبر، بازبینی اطلاعات فنی و توجه به نیاز واقعی کاربران تهیه و پیش از انتشار از نظر دقت، خوانایی… More »

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفده + نه =

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا