کم شدن روغن موتور همیشه با لکه روغن زیر خودرو همراه نیست. بخشی از روغن ممکن است درون موتور بسوزد، از مسیر تهویه کارتل وارد ورودی هوا شود یا در شرایط کاری خاص مصرف شود. بی توجهی به افت سطح روغن می تواند روانکاری یاتاقان ها، میل بادامک و دیواره سیلندر را مختل کند و هزینه سنگینی بسازد. برای تشخیص درست باید مقدار واقعی مصرف، شرایط رانندگی، نوع روغن و نشانه های همراه را مرحله به مرحله بررسی کرد.
مصرف طبیعی روغن با ایراد فنی چه تفاوتی دارد
هر موتور مقدار بسیار کمی روغن مصرف می کند، اما عدد قابل قبول میان خودروها یکسان نیست. دفترچه سازنده، کارکرد موتور و شیوه رانندگی معیار مهم هستند. افت ناگهانی یا نیاز به افزودن روغن در فاصله کوتاه نشانه ای است که باید جدی گرفته شود. موتور تازه تعمیر، خودروی پرکارکرد و موتور توربو رفتار متفاوتی دارند و مقایسه بدون توجه به شرایط دقیق گمراه کننده است.
برای اندازه گیری، خودرو را روی سطح صاف پارک کنید، موتور را خاموش کنید و چند دقیقه صبر کنید. میله اندازه گیری را پاک کنید، دوباره جا بزنید و سطح را بخوانید. ثبت کیلومتر و مقدار روغن افزوده شده در چند نوبت، مصرف واقعی را نشان می دهد. پر کردن بیش از خط بالایی نیز خطرناک است و می تواند روغن را وارد سامانه تهویه کند.
روش درست بررسی سطح روغن
اندازه گیری باید در شرایط مشابه انجام شود. دمای موتور، شیب زمین و زمان انتظار پس از خاموش کردن روی نتیجه اثر دارند. اگر یک بار روی موتور سرد و بار دیگر بلافاصله پس از رانندگی اندازه بگیرید، ممکن است افتی غیرواقعی ببینید. رنگ تیره روغن به تنهایی نشانه خرابی نیست؛ روغن وظیفه جمع کردن دوده و آلودگی را دارد.
اگر چراغ فشار روغن روشن شد، فقط افزودن روغن کافی نیست. این چراغ بیشتر به فشار سامانه مربوط است و ممکن است خرابی پمپ، گرفتگی صافی یا لقی داخلی را نشان دهد. ادامه رانندگی با چراغ روشن می تواند در چند دقیقه موتور را آسیب بزند. خودرو را خاموش و با امداد به تعمیرگاه منتقل کنید.
روغن سوزی و خرابی رینگ پیستون
رینگ های پیستون باید روغن اضافی دیواره سیلندر را جمع کنند و فشار احتراق را نگه دارند. فرسودگی، چسبیدن رینگ بر اثر رسوب یا خراش سیلندر اجازه می دهد روغن وارد محفظه احتراق شود. نتیجه می تواند دود آبی، کاهش توان، روغنی شدن شمع و مصرف زیاد روغن باشد. گاهی دود فقط هنگام شتاب گیری شدید دیده می شود.
تشخیص با آزمایش تراکم و آزمایش نشتی سیلندر انجام می شود. تراکم کم که پس از افزودن مقدار کمی روغن به سیلندر بهتر شود، احتمال ایراد رینگ را بالا می برد. با این حال نتیجه باید کنار وضعیت سوپاپ ها و فشار کارتل تفسیر شود. برای شناخت تفاوت دودها، راهنمای رنگ دود اگزوز نیز مفید است.
خرابی لاستیک ساق سوپاپ
لاستیک ساق سوپاپ مقدار روغن ورودی از سرسیلندر به اتاق احتراق را کنترل می کند. فرسودگی آن معمولا باعث دود آبی کوتاه هنگام استارت صبح یا پس از رها کردن پدال گاز در سرازیری می شود. در این شرایط ممکن است تراکم موتور طبیعی باشد و افت توان شدیدی حس نشود.
تعویض این قطعه در بعضی موتورهای خودرو بدون باز کردن کامل سرسیلندر ممکن است، اما روش کار به طراحی موتور بستگی دارد. تعمیرکار باید لقی گاید سوپاپ را نیز بررسی کند؛ تعویض لاستیک روی گاید بیش از حد فرسوده راه حل ماندگار نیست.
سامانه تهویه کارتل و ورود روغن به ورودی هوا
گازهایی که از کنار رینگ عبور می کنند در کارتل فشار می سازند. سامانه تهویه این گازها را به ورودی موتور برمی گرداند. گرفتگی یا خرابی سوپاپ تهویه می تواند فشار کارتل را بالا ببرد یا روغن را بیش از حد به منیفولد بکشد. در این حالت ممکن است نشتی بیرونی واضحی وجود نداشته باشد.
روغنی بودن مسیر هواکش به تنهایی حکم قطعی نیست، زیرا لایه نازک بخار روغن طبیعی است. تجمع زیاد، خیس شدن دریچه گاز و وجود روغن در خنک کننده هوای موتور توربو نیاز به بررسی دارد. شیلنگ های تاخورده و سوپاپ معیوب باید پیش از تصمیم برای تعمیر اساسی کنترل شوند.
خرابی توربوشارژر و مصرف روغن
در موتورهای توربو، محور توربین با روغن موتور روانکاری می شود. لقی محور، گرفتگی مسیر برگشت یا فشار زیاد کارتل می تواند روغن را به سمت ورودی یا خروجی اگزوز ببرد. دود آبی پس از کارکرد درجا یا هنگام شتاب گیری و وجود روغن زیاد در لوله های هوای فشرده از نشانه های احتمالی است.
وجود مقدار کم روغن در مسیر هوای موتور توربو لزوما خرابی نیست. تعمیرکار باید لقی محور، سلامت پره ها، فشار بوست و مسیر برگشت روغن را بررسی کند. تعویض توربو بدون رفع گرفتگی برگشت یا مشکل تهویه کارتل ممکن است خرابی را تکرار کند.
انتخاب روغن نامناسب و تبخیر زیاد
گرانروی نامناسب، کیفیت پایین یا روغنی که استاندارد موتور را ندارد می تواند مصرف را افزایش دهد. روغن بسیار رقیق در موتور فرسوده راحت تر از رینگ و گاید عبور می کند. روغن نامعتبر نیز در دمای بالا سریع تر تبخیر یا اکسید می شود. انتخاب باید بر پایه دفترچه سازنده، دمای محیط و وضعیت واقعی موتور باشد.
استفاده خودسرانه از روغن بسیار غلیظ راه درمان نیست. روغن غلیظ در استارت سرد دیرتر به قطعات می رسد و عملکرد سامانه زمان بندی متغیر را مختل می کند. افزودنی های ناشناخته نیز ممکن است مجاری باریک را مسدود کنند. ابتدا علت فنی مشخص و سپس روغن مناسب انتخاب شود.
رانندگی سنگین و شرایط محیطی
دور موتور بالا، بار سنگین، سرعت طولانی در جاده، گرمای شدید و توقف های پی در پی دمای روغن را افزایش می دهند. در این شرایط تبخیر و مصرف بیشتر می شود. اگر افت فقط در سفرهای سنگین رخ می دهد، سامانه خنک کاری، نوع روغن و سطح پرشدگی باید بررسی شود.
کوتاه کردن بی دلیل فاصله تعویض مشکل مکانیکی را حل نمی کند، اما روغن فرسوده توان آب بندی و کنترل رسوب کمتری دارد. برنامه تعویض باید با شرایط سخت رانندگی هماهنگ شود. فیلتر روغن بی کیفیت نیز می تواند جریان و فشار را مختل کند.
رابطه واشر سرسیلندر با کم شدن روغن
خرابی واشر سرسیلندر در بعضی حالت ها روغن را وارد مدار آب یا محفظه احتراق می کند. لایه چرب در مخزن، تغییر رنگ مایع خنک کننده، داغ شدن موتور یا دود سفید از نشانه های همراه هستند. راهنمای علائم خرابی واشر سرسیلندر روش تشخیص این حالت را توضیح می دهد.
کرم رنگ شدن زیر درپوش روغن در هوای سرد و سفرهای کوتاه گاهی فقط از رطوبت است. بررسی روغن داخل کارتل، فشار مدار خنک کننده و آزمایش گازهای احتراق برای نتیجه قطعی لازم است. باز کردن موتور بدون این آزمایش ها تصمیم پرهزینه ای است.
آزمایش های لازم در تعمیرگاه
بازدید شمع ها، اندازه گیری تراکم، آزمایش نشتی سیلندر، سنجش فشار کارتل و بررسی مسیر تهویه مجموعه اصلی تشخیص هستند. در موتور توربو مسیر هوای فشرده و لقی محور نیز بررسی می شود. تعمیرکار باید نشتی های پنهان زیر سینی موتور و پشت قطعات را با چراغ و ماده ردیاب کنترل کند.
نتیجه یک آزمایش به تنهایی کافی نیست. تراکم خوب خرابی لاستیک سوپاپ یا توربو را رد نمی کند و تراکم کم نیز ممکن است از سوپاپ باشد. الگوی دود، وضعیت شمع، میزان فشار کارتل و مصرف ثبت شده باید کنار هم قرار گیرند.
هزینه تعمیر به چه عواملی بستگی دارد
اگر علت فقط سوپاپ تهویه یا روغن نامناسب باشد، هزینه محدود است. تعویض لاستیک ساق سوپاپ، تعمیر توربو یا بازسازی رینگ و سیلندر هزینه و زمان بیشتری می خواهد. مدل خودرو، دسترسی به قطعات، نیاز به تراشکاری و کیفیت قطعات مصرفی بر مبلغ نهایی اثر دارند.
پیش از تعمیر اساسی، گزارش آزمایش ها و برآورد جزء به جزء بخواهید. تعویض رینگ بدون اندازه گیری قطر و بیضی شدن سیلندر ممکن است نتیجه کوتاه مدت بدهد. در بازسازی اصولی، وضعیت پیستون، یاتاقان، پمپ روغن، سرسیلندر و سامانه خنک کاری نیز کنترل می شود.
کارهایی که راننده باید انجام دهد
سطح روغن را منظم و با روش ثابت بررسی کنید. مقدار و کیلومتر روغن افزوده شده را یادداشت کنید. اگر مصرف ناگهان بیشتر شد، دود آبی دیده شد، شمع روغنی بود یا چراغ فشار روشن شد، رانندگی سنگین را متوقف کنید. افزودن روغن فقط از کمبود فوری جلوگیری می کند و جای تشخیص علت را نمی گیرد.
روغن و فیلتر با مشخصات درست استفاده کنید و از ترکیب چند محصول ناشناخته پرهیز کنید. موتور را در حالت کمبود روغن روشن نگه ندارید. تعمیر به موقع خرابی تهویه، لاستیک سوپاپ یا توربو می تواند از آسیب گسترده به سیلندر و یاتاقان جلوگیری کند.
جمع بندی
کم کردن روغن موتور بدون نشتی بیرونی معمولا به روغن سوزی رینگ، خرابی لاستیک سوپاپ، مشکل تهویه کارتل، ایراد توربو، روغن نامناسب یا شرایط رانندگی سنگین مربوط است. اندازه گیری دقیق مصرف و ترکیب چند آزمایش، مسیر تعمیر را روشن می کند. تصمیم عجولانه برای باز کردن موتور یا استفاده از روغن بسیار غلیظ می تواند هزینه و آسیب را بیشتر کند.
